آرشیو نسخه های rss پیوندها تماس با ما درباره ما
مفیدنیوز
اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا                                                                           
صفحه اصلی | سیاسی | اجتماعی | فضای مجازی | اقتصادی | فرهنگ و هنر | معارف اسلامی | حماسه و مقاوت | ورزشی | بین الملل | علم و فناوری | تاریخ سه شنبه ۱۷ تير ۱۳۹۹ rss
نسخه چاپی ارسال
دفتر مقام معظم رهبری
پایگاه اطلاع رسانی حضرت آیت الله نوری همدانی
پایگاه اطلاع رسانی آثار حضرت آیت الله مصباح یزدی
سایت اینترنتی حجه الاسلام والمسلمین جاودان
استاد قاسمیان
خبرپو - جستجوگر خبر
پاتوق كتاب
شناخت رهبری
عصر شیعه
پایگاه وبلاگ نویسان ارزشی
صدای شیعه
عمارنامه
شبکه خبری قم

فلسفه اجتماعی یک ماه روزه داری چیست ؟




تاریخ: ۲۲ تير ۱۳۹۳

اقتصادپرس : از نگاه یک مقام ناظر ، رمضان ماهی است که مسلمانان در آن نه می خورند و نه می نوشند . امساک و یا همان پرهیز معنایی است که احتمالا این نگاه برای این کار برخواهد گزید . از این رو ، یک انسان غربی وقتی به ماه رمضان و یک ماه روزه داری مسلمین می نگرد ، دلیل آن را نه از بعد فلسفی بلکه به مثابه عملی مذهبی که مبتنی بر آموزه های دین اسلام است ، ذکر می کند . بی شک روزه داری در این ماه دو روی دارد . یکی ناظر به گزاره های فلسفی است و دیگری اشارتی به احکام قطعی شریعت مبین اسلام خواهد بود .

به گزارش اقتصاد پرس ، از نگاه یک مقام ناظر ، رمضان ماهی است که مسلمانان در آن نه می خورند و نه می نوشند . امساک و یا همان پرهیز معنایی است که احتمالا این نگاه برای این کار برخواهد گزید .

 از این رو ، یک انسان غربی وقتی به ماه رمضان و یک ماه روزه داری مسلمین می نگرد ، دلیل آن را نه از بعد فلسفی بلکه به مثابه عملی مذهبی که مبتنی بر آموزه های دین اسلام است ، ذکر می کند .

 بی شک روزه داری در این ماه دو روی دارد . یکی ناظر به گزاره های فلسفی است و دیگری اشارتی به احکام قطعی شریعت مبین اسلام خواهد بود

یک پرسش و دو پاسخ

 اما براستی ما مسلمانان فقط از آن رو که روزه داری در ماه رمضان ، یک واجب شرعی است ، سر به اطاعت از حضرت باریتعالی می گذاریم یا دلایل دیگری نیز در این باره وجود دارد ؟ علمای اهل دین و عامه جامعه مسلمین بر دو اصل زیر اعتقاد ، اصرار و التزام دارند .

الف) فرمان به روزه داری و امساک در ماه رمضان از آن رو که از جانب خداوند متعال به مومنین عرضه شده است ، لازم الاجرا ، قطعی و لایتخلف است . این مساله همچنان مدنظر است که جست و جو برای ارائه دلیلی برای روزه داری غیر از دلیل مطروحه ، امری است مطلوب اما در صورت نیافتن ادله ای دیگر ، نمی توان فرمان به منع آن داد .

ب) به صراحت در شرع مبین اسلام ذکر شده است که فرامین و آموزه های الهی ، جز آنکه دستوری مستقیم از جانب حضرت حق بوده و مبنایی برای آزمایش نوع بشر در زندگی این دنیایی برای دستیابی به سعادت و رستگاری اخروی است ، با قواعد منطقی ، عقلایی و انسانی نیز در تطابق کامل قرار دارد . روزه داری نیز از این قاعده مستثنی نبوده و قطعا دلایل بی شماری برای این تکلیف شرعی وجود داشته که یقینا اثرات و کارکرد های فراوانی را نیز در جامعه مسلمین برجای خواهد گذاشت .

فلسفه اجتماعی روزه داری

کند و کاو در فلسفه اجتماعی روزه داری ، ناگزیر به بیان مفصلی در این باب است . چراکه شناخت جامعه شناسی فلسفی این حرکت جمعی دینی ، نیازمند بررسی و تبیین در گزاره هایی است که تدقیق در آن بسیار گسترده خواهد بود . اما در این باب ، بیان برخی مضامین و گزاره های عقلایی و منطقی خالی از فایده نیست چراکه رهنمونی است به سوی شناخت کلی فلسفه اجتماعی ماه رمضان .

ابتدا باید متذکر شد که برای شناخت مبانی فلسفه اجتماعی ماه رمضان باید این نکته مشخص شود که روزه گرفتن به عنوان یک حرکت دینی ، آیا یک اقدام فردی است و یا بعد جمع گونه ای نیز را می توان برای آن در نظر گرفت ؟

 روزه داری در نگاه نخست ، عملی فردی است . اما باید به این نکته نیز توجه داشت که فرمان به روزه داری بر عموم مسلمین در یک بازه زمانی مشخص ، اشارتی است به بعد جمعی این حرکت دینی . نماز عید سعید فطر ، سنت افطارجمعی ، برگزاری عمومی مراسم قرآن به سر گرفتن و استغاثه مومنین در شب های قدر ، نمونه های دیگری است که می تواند آن را به مثابه تاکید شریعت مبین اسلام بر بعد جمعی روزه داری در این ماه مبارک قلمداد کرد . بنابراین می توان این را نتیجه گرفت روزه داری اگرچه یک اقدام فردی به مثابه یکی از احکام دینی است ، بلکه دارای سویی جمعی به قاعده یک اصل اجتماعی امت مسلمین است که در ارتباط مستقیم با بحث ما ذیل عنوان فلسفه اجتماعی روز داری است .

روش شناسی شناخت فلسفه اجتماعی روزه داری

حال که بعد جمعی روزه داری بر بعد فردی آن در این نوشتار چیره یافته و برجسته شد ، این سوال طرح می شود که فلسفه اجتماعی آن چیست ؟ برای شناخت این مساله می توان از 2 سو این موضوع را مورد بررسی قرار داد . یکی به شیوه استقرایی و دیگری به شیوه قیاسی .

شیوه استقرایی

استقرا یعنی رسیدن به نتیجهٔ کلی از طریقِ مشاهداتِ جزیی و مکرر. این نوع از استدلال با استنتاج فرقِ اساسی دارد، زیرا می‌توان از جزیی به کلی رسید،

به بیان دیگر ، می توان با شناخت اثرات و کارکردهای حرکت جمعی مومنین در روزه داری ماه رمضان در فرهنگ ، سیاست و اقتصاد جامعه اسلامی ، به شناخت بنیان و علت اصلی فلسفه اجتماعی این اقدام دست یافت .

استنتاج نوعی از استدلال است که با داشتنِ مقدمات  آن داشتنِ نتیجه ضروری می‌گردد. در این نوع استدلال می‌توان از مقدماتِ کلی به نتایجِ جزیی رسید،

در این نگاه ، می توان با بررسی اصل موضوع به شناخت کارکردها و اثرات این حرکت دینی در جامعه مسلمین دست یازید .

روش شناسی ما از نوع کارکردگرایی است که پیوندی میان اصول جامعه شناسی و فلسفه اجتماعی احکام دینی است . بطور خاص در عهد سوم نظام جمهوری اسلامی موارد زیر در این باب قابل بررسی است :

اثرات اجتماعی روزه از 3 بعد : فرهنگ ، اقتصاد ، سیاست

فرهنگ : فراگیری الگویی و انسجام اجتماعی ، دفاع و مقابله فرهنگی با غیر ، اتحاد و اعتماد عمومی ، تقویت سرمایه های اجتماعی امت در مقابل جامعه مدنی ، هویت یابی برای مقابله با تهاجم فرهنگی ، تقویت ارزش های فرهنگی مثل زهد ، ساده زیستی 

اقتصاد : اقتصاد مقاومتی ، سبک زندگی فقیرانه ، قناعت ، فرهنگ اقتصادی مصرف و صرفه جویی ، پس انداز ، آمادگی اقتصادی برای شعب ابی طالب و تحریم اقتصادی

سیاست : بقا ، انسجام عمومی ، تقویت اجتماعی نظام سیاسی حاکم ، پیوند نظام و مردم ، گسترش مشروعیت دینی نظام ، غلبه سیاسی و صدور فرهنگ اسلام سیاسی به نقاط دیگر

نتیجه گیری ، بررسی فلسفه اجتماعی با نگاه کرکردی با شناخت این مسائل حاصل می شود :

پیوند رمضان با نیاز اجتماعی و مدل و الگوی آن

پیوند با عقلانیت صوری و ابزاری و منطقی

پیوند با کارکردهای سه گانه

تطابق با نیازهای روز جامعه اسلامی برای مواجه با تهدیدات

تقویت امت

انسجام اجتماعی

ایجاد اعتماد و سرمایه اجتماعی

همبستگی

آمادگی برای حکومت مستصعفین

آمادگی برای ظهور

تقویت امت واحده در مقابله پدیده های نوظهوری همچون جامعه مدنی

در آخر باید گفت : احکام عملی اسلام هم وجوب دارد و هم ضرورت فسلفه ای و هم آزمایش و هم کارکرد و هم اثرات مثبت است دارد و هم  و در تطابق کامل با اصول عقلانی و منطقی است .



نام(اختیاری):
ایمیل(اختیاری):
عدد مقابل را در کادر وارد کنید:
متن:

کانال تلگرام مفیدنیوز
کلیه حقوق محفوظ است. نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع ميباشد.