آرشیو نسخه های rss پیوندها تماس با ما درباره ما
مفیدنیوز
اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا                                                                           
صفحه اصلی | سیاسی | اجتماعی | فضای مجازی | اقتصادی | فرهنگ و هنر | معارف اسلامی | حماسه و مقاوت | ورزشی | بین الملل | علم و فناوری | تاریخ يكشنبه ۳۱ شهريور ۱۳۹۸ rss
نسخه چاپی ارسال
» داستان رویانا منتشر شد
دفتر مقام معظم رهبری
پایگاه اطلاع رسانی حضرت آیت الله نوری همدانی
پایگاه اطلاع رسانی آثار حضرت آیت الله مصباح یزدی
سایت اینترنتی حجه الاسلام والمسلمین جاودان
استاد قاسمیان
خبرپو - جستجوگر خبر
پاتوق كتاب
شناخت رهبری
عصر شیعه
پایگاه وبلاگ نویسان ارزشی
صدای شیعه
عمارنامه
شبکه خبری قم
بازار ارز، غفلت دولت یا رسانه‌ها

بازار ارز، غفلت دولت یا رسانه‌ها


سرویس اقتصادی مفید نیوز :: اصلاح نظام ارزی یکی از محورهای طرح تحول اقتصادی دولت برای حرکت به سمت یکسان سازی نرخ ارز بوده است. اما در زمینه‏ی غفلت رسانه‌ها، بی‏گمان تیم اطلاع‌رسانی دولت نیز مقصر است چرا که می‌شد اوضاع را برای رسانه‌ها ارایه کرد تا همه روزه شاهد تیترهای روزنامه‌ها درباره‏ی ادامه گرانی دلار که صرفاً‌ اثر تحریک‌کنندگی بر بازار دارد، نباشیم.

تاریخ: ۱۵ تير ۱۳۹۰

«دو نرخی شدن دلار و هجوم دلالان به بازار ارز، یادآور تجربه‏ی دوران دولت هاشمی رفسنجانی است که برخی را صاحب ثروت‌های بادآورده کرد.... این تجربه‏ی‏ تلخ، چرا در دولت احمدی‌نژاد که منتقدترین فرد دولت رفسنجانی است، رخ داده است؟... فساد و رانت ناشی از تفاوت نرخ‌های ارز دولتی با بازار آزاد، دوباره دامن‌گیر اقتصاد کشور شده است.... دولت و بانک مرکزی از کنترل بازار ارز، ناکام مانده‌اند و نظاره‌گر فعالیت دلالان و سودجویان هستند... احمدی‌نژاد وعده‌های خود برای کاهش نرخ دلار را فراموش کرده است... در کنار سود هنگفت برخی جریانات انحرافی که به اطلاعات و تصمیمات دولتی دسترسی دارند، گرانی اخیر ارز هفتگی 100 میلیارد تومان سود به جیب بانک مرکزی واریز می‌کند.»

 
شاید جملات بالا ساده‌ترین و دم‌دستی‌ترین تحلیلی باشد که بتوان درباره اوضاع این روزهای بازار ارز داد. مرور نشریات و سایت‌های اینترنتی و مواضع برخی مجلسیان و کارشناسان نیز نشان می‌دهد که ، عمده‏ی‏ موضع‌گیری‌ها درباره بازار ارز، بر محور «انتقاد از دولت و بانک مرکزی» است. رسانه‌ها هم‏چنین به اظهارات چند ماه پیش احمدی‌نژاد اشاره می‌کنند که وی از تلاش دولت برای کاهش نرخ ارز خبر داده بود و با توجه به افزایش اخیر نرخ دلار، این‏گونه نتیجه‌گیری می‌شود که؛ یا شعار احمدی‌نژاد نادرست بوده و یا این که؛ بانک مرکزی به فرامین وی بی‌توجه است. اما واقعیت چیست؟
 
نمونه‌ای از یک تحلیل نسبتاً درست
 
سیستم شناور مدیریت شده‏ی که در سال‌های اخیر توسط بانک مرکزی در نظام ارزی کشور اجرا شد، مدتی است دیگر نمی‌تواند ثبات نسبی را در بازار ایجاد کند و نوسانات ارز طی چند ماه گذشته موجب شده بخشی از نقدینگی جامعه به سمت این بازار جذب شود. در اوایل سال جاری بود که بانک مرکزی با هدف تنظیم بازار ارز، مبالغ قابل توجهی به بازار تزریق کرد که این امر با هیجانی کردن مردم، رانت جدیدی در بازار به وجود آورد و ماجرای خرید و فروش کاذب سکه این بار در بازار ارز رخ داد. مردم هر روز برای خرید ارز به نرخ دولتی از ابتدای صبح و قبل از ساعت شروع به کار بانک‌ها و صرافی‌ها صف‌های طولانی برای خرید ارز دولتی تشکیل می‌دهند و پس از خرید ارز آن را در بازار به نرخ روز می‌فروشند که این معامله ظرف یک روز برای آن‏ها بین 300 تا 500 هزار تومان سود دارد. در بازار حتی برخی افراد سودجو برای دریافت ارز، گذرنامه هم اجاره می‌کنند و در این بین مسافران و نیازمندان واقعی ارز با مشکلات عدیده‌ای مواجه شده‌اند.
 

 اما این خرید و فروش‌های جزئی رانت زیادی را به همراه ندارد و این رانت زمانی مشخص می‌شود که افرادی با یک معرفی‌نامه از شرکت‌های دولتی و خصوصی مبالغ قابل توجهی ارز دولتی خریداری و همان زمان در بازار آزاد می‌فروشند. به گفته‏ی برخی از صرفان، این نوع از معاملات بسته به میزان آن حتی تا 400 میلیون تومان هم برای این افراد سود دارد. حال سوال این‏جا است آیا تزریق نرخ ارز توسط بانک مرکزی بر اساس نیاز واقعی بازار بوده و یا تنها برای کنترل قیمت ارز صورت گرفته است؟ بهتر نیست بانک مرکزی به جای تزریق مبالغ قابل توجه ارز به بازار و بازگشت به سیاست‌های دولت سازندگی و ایجاد رانت‌های بسیار قابل توجه، تشدید سیاست‌های نظارتی را دستور کار قرار دهد؟ بانک مرکزی اخیرا با هدف تک نرخی کردن ارز نرخ مرجع ارزها را افزایش داد اما  هم اکنون هم‏چنان دلار چند نرخی را در بازار شاهدیم.

 
غفلت رسانه‌ها
 
نکته؛ تحلیل فوق که این روزها در رسانه‌ها زیاد دیده می‌شود از لحاظ نشان دادن وضعیت فعلی بازار ارز، کاملاً درست است اما کامل نیست. درست است که بازار ارز هم‌اکنون هیجانی است و به کانون توجه سودجویان تبدیل شده است، اما به نظر می‌رسد این هیجانات از سوی مسؤل تنظیم بازار ارز کشور یعنی بانک مرکزی کاملاً هدایت‌شده و مدیریت‌شده است. واقعیتی که در تحلیل‌های رسانه‌ها مورد توجه قرار نگرفته این است که بانک مرکزی در حال استفاده از بازار ارز برای جذب نقدینگی سرگردان است. پرداخت یارانه نقدی به مردم موجب افزایش نقدینگی سرگردان در جامعه شده و چون اکثر مردم توان سرمایه‌گذاری ندارند، وجوه مازاد خود را به بازارهایی وارد می‌کنند که احتمال سوددهی آن‏ها بالا است. این دو بازار در ماه‌های اخیر طلا و ارز بوده است. مطمئناً به هم ریختن بازار سکه و ارز و افزایش قیمت ناگهانی آن‏ها تبعات منفی برای اقتصاد کشور داشته است اما آن‏چه که بانک مرکزی و دولت را به مدیریت این جریان، وادار کرده است اولویت‌ها است. بی‌گمان اگر این جریان نقدینگی سرگردان وارد بازار ارزاق عمومی، کالاهای اساسی و یا مسکن شود، تءثیر کاملاً مستقیم بر زندگی مردم دارد. لیکن افزایش قیمت طلا یا دلار به مراتب اثرات کمتری بر اقتصاد و معیشت مردم دارد. این واقعیتی است که در تحلیل‌های رسانه‌ها مورد غفلت واقع شده و بر مبنای همان تحلیل‌های ناقص، دولت و بانک مرکزی به اتهام ناتوانی در کنترل و مدیریت بازار ارز، مورد هجمه واقع شده‌اند.
 
البته قصد از این مقاله دفاع همه‌جانبه از کردار دولت و بانک مرکزی نیست. ضمناً افزایش نرخ دلار اثرات غیرمستقیم و مستقیمی بر افزایش تورم خواهد داشت که در آینده تبعات آن شفاف‌تر خواهد شد. اما همین‏که دولت توانسته از اختلال در بازار مسکن و ارزاق عمومی و کالاهای اساسی به سبب هجوم نقدینگی سرگردان جلوگیری کند، جای تقدیر دارد.
 
سیاست‌های ارزی باید کاملاً محرمانه باشد
 
نکته‏ی دیگر در تحلیل‌های رسانه‌ها، هجمه‏ی آن‏ها به بانک مرکزی به اتهام «سکوت درباره‏ی بازار ارز» است. دکتر «شاهین شایان آرانی»، متخصص مسایل ارزی- در گفتگو با «برهان» نظر دیگری در این خصوص دارد و می‌گوید: در همه‏ی کشورها بانک مرکزی وظیفه کنترل نرخ ارز در یک محدوده‏ی مشخص را بر عهده دارد و اظهار نظر در مورد نحوه عملکرد بانک مرکزی کار ساده‌ای نیست و حتی گمانه‌زنی برخی کارشناسان در مورد نرخ برابری ارز با ریال تنها نظر شخصی این افراد است و با هم تفاوت هم دارد.
 
وی ادامه می‌دهد: سیاست‌های ارزی را می‌توان به عنوان ستون فقرات سیاست‌های اقتصادی عنوان کرد و این سیاست پس از تصمیم‌گیری در مراجع خاص به بانک مرکزی ابلاغ می‌شود اما در همه‏ی جای دنیا سیاست‌های ارزی از محرمانه‌ترین اطلاعات کشور به شمار می‌رود.
 
آرانی افزود: بسیاری از کشور حتی کوچک‏ترین اطلاعاتی در زمینه‏ی سیاست‌های ارزی خود منتشر نمی‌کنند و در کشور مانند آمریکا هم این سیاست‌ها خیلی سطحی و مختصر عنوان می‌شود.
 
سیاست‌های ارزی را می‌توان به عنوان ستون فقرات سیاست‌های اقتصادی عنوان کرد و این سیاست پس از تصمیم‌گیری در مراجع خاص به بانک مرکزی ابلاغ می‌شود اما در همه‏ی جای دنیا سیاست‌های ارزی از محرمانه‌ترین اطلاعات کشور به شمار می‌رود.
 
نقش تحریم‌ها اندک است
 
در حالی‏که برخی کارشناسان، تحریم‌ها را در مشکلات بازار ارز، مؤثر می‌دانند اما یکی از مقامات بانک مرکزی در گفت و گو با «برهان» نیز تأثیر تحریم بر نوسانات بازار ارز را خیلی نمی‌داند و می‌گوید: تغییر قیمت ارز براساس نظام عرضه و تقاضا و هم‏چنین تولید و مصرف صورت می‌گیرد.
 
وی تصریح می‏کند: در چنین شرایطی که چند نرخ بودن ارز رانت‌هایی در بازار ایجاد و نوسانات بازار را تشدید کرده است بهترین راه حل، یکسان‌سازی نرخ ارز است که در همین راستا بانک مرکزی نرخ دلار را از 1050 ریال به 1200 تومان افزایش داد.
 
وی با بیان این‏که، البته این سیاست معضلاتی را هم ایجاد خواهد کرد، اظهار داشت: افزایش قیمت کالاهای وارداتی و حرکت مصرف‌کنندگان به سمت کالاهای ارزان‏تر و بی‌کیفیت‌تر از معایب اجرای این سیاست است.
 
وی با بیان این‏که بزرگ‏ترین مصرف‌کننده ارز خود دولت است، می‏افزاید: این‏که یک کالای وارداتی با چند قیمت وارد کشور شود یکی به نرخ دولتی و دیگری به نرخ آزاد اصلا درست نیست و در هیچ کشوری هم وجود ندارد.
 
علت موضع احمدی‌نژاد
 
برخی رسانه‌ها از عدم اجرایی شدن وعده‏ی چند ماه پیش احمدی‌نژاد برای کاهش نرخ ارز انتقاد می‌کنند و از سوی دیگر افزایش اخیر نرخ دلار را نشانه بی‌توجهی بانک مرکزی به دیدگاه‌های احمدی‌نژاد تفسیر می‌کنند. این در حالی است که علت اظهارات رییس‌جمهور به خوبی قابل تفسیر است. اگر این فرض را بپذیریم که دولت و بانک مرکزی از قبل عزم افزایش قیمت دلار را داشتند، هرچند اظهارات احمدی‌نژاد خلاف واقع جلوه می‌کند اما مطمئناً از آن‏جا که مهم‏ترین عامل در اجرای هدفمندی یارانه‌ها آرامش افکار عمومی بود، انتظار نمی‌رفت که احمدی‌نژاد در آن هنگامه از برنامه دولت برای افزایش نرخ ارز سخن بیاورد. اساساً چنین اظهارنظری موجب هجوم مردم به بازار ارز برای خرید دلار به منظور کسب سود می‌شد و در آستانه‏ی‏ هدفمندی یارانه‌ها، بازار مهم ارز را به هم می‌ریخت. بر این اساس است که اظهارنظر احمدی‌نژاد مبنی بر برنامه دولت برای کاهش نرخ ارز از آن‏جا که مانع به هم ریختن بازار ارز می‌شد، قابل توجیه است. هم‏چنین شماری از رسانه‌ها به شدت از سکوت بانک مرکزی در قبال بازار ارز انتقاد کرده‌اند که پاسخ این انتقادات نیز واضح است و در اظهارات دکتر شایان آرانی به آن پاسخ داده شد.
 
در هر صورت به نظر می‌رسد از آن‏جا که؛ اصلاح نظام ارزی یکی از محورهای طرح تحول اقتصادی بوده، دولت این محور را با حرکت به سمت یکسان سازی نرخ ارز آغاز کرده است. اما در زمینه‏ی غفلت رسانه‌ها، بی‏گمان تیم اطلاع‌رسانی دولت نیز مقصر است چرا که می‌شد در یک جلسه توجیهی اوضاع را برای رسانه‌ها ارایه کرد تا همه روزه شاهد تیترهای روزنامه‌ها درباره‏ی ادامه گرانی دلار که صرفاً‌ اثر تحریک‌کنندگی بر بازار دارد، نباشیم. یکی از رؤسای پیشین بانک مرکزی در خاطره‌ای تعریف کرده که «زمانی روزنامه‌ها به شدت از عدم اطلاع‌رسانی بانک مرکزی انتقاد می‌کردند. آن‏ها را دعوت کردم به جلسه‌ای خصوصی و واقعیات بازار و وضعیت ارزی کشور را برای آن‏ها بازگو کردم. آن‏گاه به آن‏ها گفتم این هم اطلاع‌رسانی که می‌خواستید،‌ حالا مختارید این واقعیات را منتشر کنید. بعد از آن جلسه اما هیچ رسانه‌ای آن واقعیات را منتشر نکرد، چرا که آن‏ها هم می‌فهمیدند که سیاست‌های ارزی کشور را نباید رسانه‌ای کرد.» به نظر می‌رسد این وضعیت هم‌اکنون نیز در حال تکرار است.
 
 البته تحلیل آخر رییس‌کل کنترل بانک مرکزی نیز جالب توجه است که نشان‏دهنده عیار انتقادات اخیر است: «آقایانی که می گفتند نرخ ارز باید بالا برود هم اکنون مقاله می‏نویسند که باید این نرخ پایین بیاید و ما این نرخ را کاهش خواهیم داد، ان شاءالله آقایانی که دنبال منافع خود بودند حتماً نصیبشان خواهد شد.»
 

برهان - سید محمد موسوی



نام(اختیاری):
ایمیل(اختیاری):
عدد مقابل را در کادر وارد کنید:
متن:

کانال تلگرام مفیدنیوز
کلیه حقوق محفوظ است. نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع ميباشد.